На 83-м годзе памёр вядомы рэжысёр Станіслаў Гаварухін

Сумная навіна сёння прыйшла з Расіі. На 83-м годзе з жыцця сышоў вядомы рэжысёр Станіслаў Гаварухін. Народны артыст памёр у падмаскоўным санаторыі "Барвіха" пасля працяглай хваробы. Прэзідэнт Беларусі выказаў спачуванні родным і блізкім народнага артыста Расіі. 

Пінжак у "ялінку", вечная трубка і пранізлівы погляд. Англійскі лорд, няйначай. Статны дэндзі, на самай справе, з Урала. Сын данскога казака. Нарадзіўся ў вёсцы Беразнікі Пермскага краю. Ваеннае дзяцінства, галодныя гады. Так гартавалася сталь або дакладней, глыба кінематографа. Але спачатку трэба было знайсці "соль зямлі". Гаварухін скончыў геафак Казанскага ўніверсітэта. І адразу ж пасля заканчэння ўладкаваўся працаваць на мясцовае тэлебачанне. Гэтыя два гады не пройдуць бясследна. Менавіта там ён канчаткова вызначыўся, па які бок экрана яму быць.

Пасля заканчэння Усерасійскага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі, узяў вышыню. "Вертыкаль" - яго дыпломны фільм. Працаваў у звязку, як у альпіністаў, з Уладзімірам Высоцкім. Дарэчы, у артыста першага плана здарыўся пеўчы дэбют - пасля гэтай карціны Высоцкі запісаў першую пласцінку.

Але па-сапраўднаму народным стане серыял "Месца сустрэчы змяніць нельга" паводле рамана братоў Вайнераў. Жыглоў і Шарапаў - гэтыя два прозвішчы сталі намінальнымі. А фільм разабралі на цытаты.

А вось да дзіцячага кіно прыйшлося дарасці. Ва ўсялякім разе, так сказаў бы сам Гаварухін. Бо сваю першую карціну для дзяцей і юнацтва ён выпусціў толькі ў 81-м. Ужо пасля ўсесавецкага поспеху. Рэжысёр знайшоў спосаб прымусіць дзяцей чытаць праз тэлевізар. Экранізаваў сусветную класіку.

Прытварацца сам рэжысёр не любіў, хоць яму атрымоўвалася жыць у кадры. Здымаўся ў тых, каму верыў сам. Так здарылася і з легендарным фільмам перабудовы "Аса". Дзе Гаварухіну дасталася роля бандыта Крымава. Праз некалькі гадоў, ужо ў хвацкія 90-я, гэты тыпаж стаў культавым.

Пасля перабудовы Гаварухін - актыўны палітычны дзеяч. З 1993 года здымаць стаў у перапынках паміж парламенцкімі сесіямі. І тое, у асноўным, кіно дакументальнае. Актыўная грамадзянская пазіцыя адбілася і на ігравых стужках. У 99-м рэжысёр выпускае фільм "Варашылаўскі стралок" у галоўнай ролі з Міхаілам Ульянавым. Менавіта гэтую гісторыю з жыцця Гаварухін паказаў упершыню ў Мінску. І атрымаў золата "Лістапада".

Галоўная годнасць яго фільмаў – гэта займальнае кіно, займальная драматургія. Гэта не было проста самавыяўленне рэжысёра. Гэта было кіно для гледача".

З мінскім "Лістападам" у Гаварухіна здарыўся зацяжны раман. Неаднаразовы госць фестывалю, 4-разовы прызёр і калекцыянер беларускага восеньскага золата. Двойчы народны артыст атрымліваў спецпрыз Прэзідэнта "За гуманізм і духоўнасць у кіно". Асаблівая ўзнагарода і асаблівы ўклад. Дарэчы, з нацыянальнай кінастудыяй Гаварухін папрацаваў у якасці сцэнарыста. Нашумелага баевіка "У чэрвені 41-га".

За 50 гадоў у кінематографе Станіслаў Гаварухін зняў 23 фільмы, напісаў некалькі п'ес і 14 сцэнарыяў. Сыграў у 20 фільмах. Умеў не толькі здымаць, але і пісаць алеем. Прыхільнік Сярова, Куіджы - вялікі аматар краявідаў і партрэтаў. Хоць так і ні разу не напісаў уласны.