У Палацы Незалежнасці прайшла вялікая нарада Прэзідэнта Беларусі з дыпламатамі

У Палацы Незалежнасці сабраліся беларусы з дзясяткаў дзяржаў. Тыя, хто прадстаўляе нашу краіну на знешнім контуры. Такія сустрэчы з Прэзідэнтам праводзяцца рэгулярна, сёння ж выпадак асаблівы. Час расставіць выгадныя для нашай краіны дыпламатычныя прыярытэты, улічваючы ключавыя аспекты. Гэта і наступства сусветнага крызісу, выкліканага пандэміяй каранавіруса, і каляровы бліцкрыг 2020 года пад кіраўніцтвам знешніх сіл.

Беларусі патрэбныя дыпламаты-практыкі, якія не баяцца адстойваць гонар нашай краіны. Прэзідэнт даручыў даць рэальную ацэнку ўкладу паслоў у развіццё адносін з іншымі краінамі. Галоўнае вынік - знешні гандаль - задача нумар адзін. Сектаральныя і іншыя санкцыі супраць Беларусі эфекту не даюць, але прымушаюць узмоцнена працаваць, што робіць рэальны сектар эканомікі яшчэ больш устойлівым. А ў пошуках новых падстаў для эканамічнага націску нашы суседзі і зусім упэўнена пераходзяць чырвоныя лініі разумнага сэнсу. Апошні прыклад - сітуацыя з бежанцамі. Хто вінаваты ў тым, што людзі з разбураных насаджэннем дэмакратыі краін бягуць у Еўропу? Усе адказы ў вялікім матэрыяле Андрэя Крывашэева.

Раз на 3-4 гады афіцыйны Мінск збірае ўсіх сваіх паслоў намінальна для "вучобы". Але гэта толькі пратакольная фармальнасць. Насамрэч менавіта з такой перыядычнасцю Беларусь карэктуе свой знешнепалітычны і знешнеэканамічны курс.

Падзеі 2020 і бягучага года, адкрытая агрэсія з Захаду супраць Беларусі, пандэмія і новы перадзел свету зрабілі цяперашнюю сустрэчу стратэгічнай. Менавіта яна вызначыць геаграфію нашых інтарэсаў у свеце на найбліжэйшыя гадоў 5-10. І менавіта адсюль абсалютная адкрытасць Прэзідэнта, сабранасць урада і Адміністрацыі, унутраная мабілізацыя дыпламатычнага корпуса. Час выбраў іх.

Паўгадзіны да сустрэчы з лідарам. У Палацы Незалежнасці няма нават намёку на дыпламатычны раўт. Паслы ў кулуарах абмяркоўваюць тактыку барацьбы за нацыянальныя інтарэсы. Дзеляцца ўдалым вопытам. Азія - удалося прабіць пастаўку буйной партыі тэхнікі, прыём, які спрацаваў у Індыі насуперак пандэміі, тут жа прагаворваецца для В'етнама і Пакістана.

За мінулы год Індыя - гэта 700 мільёнаў долараў тавараабароту. Рэкорд насуперак катаклізмам. Сумесная фармацэўтыка, адукацыя пад ключ, сельская гаспадарка. Бліжэй на ўсход - Японія. Краіна ўзыходнага сонца праводзіць самую "ціхую" і надзвычайную Алімпіяду ў гісторыі. За рэпутацыю спартыўнай Беларусі пазмагаюцца нашы атлеты, пасольства падтрымлівае, але ваюе за экспарт. Тут пастаўкі лёну, харчавання, паліўных пелет і дэфіцытных піламатэрыялаў. На Акінаве ўзвялі цалкам беларускія драўляныя катэджы - у краіне традыцый яны зрабілі фурор.

Лацінская Амерыка шмат у чым падобная на наш рэгіён. ЗША, па сутнасці, вярнуліся да дактрыны Манро векавой даўнасці. Пераваротамі, забойствамі і наёмнікамі душаць любую незалежнасць і эканамічную самастойнасць. Самазванец Гуайдо ў Венесуэле, спроба майдана на Кубе, забойства прэзідэнта і без пяці хвілін інтэрвенцыя на Гаіці. Працаваць вельмі складана, але кантракты па нафце і калійных угнаеннях удалося абараніць. Ледзь спадаюць абмежаванні па пандэміі - беларускі экспарт першым папаўняе адкладзены попыт.

Перадзел свету ўжо, на жаль, непазбежны. Але далёкая дуга саюзнікаў і партнёраў Беларусі - гэта галоўны сёння рэзерв нашага экспарту і апора ў сусветнай палітыцы. З гэтым перакананнем дыпламаты паднімаюцца ў залу.

Прамова Прэзідэнта з першых секунд прынцыповая, адкрытая і эмацыянальная. Ніякіх дыпламатычных піруэтаў. 2020 год пандэміі, крызісаў, нацыянальнага эгаізму і канфліктаў. Беларусь глынула ўвесь кактэйль тэхналогій да дна. Каляровы бліцкрыг на выбарах, разварушванне беспарадкаў на вуліцы, зараз эканамічнае задушванне і індывідуальны тэрор. Агрэсію з Захаду чакалі і рыхтаваліся, але недаацанілі размах, сілу ўдару і здраду ўчарашніх "добрых суседзяў". Першы з фундаментальных урокаў.

Як спрацаваў дыпкорпус у момант бліцкрыгу? Відавочна, слабей за свае магчымасці і тых, хто трымаў удар унутры Беларусі. Не хапіла аналітыкі аб планах краін знаходжання. Тыя ўсыпілі пільнасць і дазволілі расслабіцца. За рэдкім выключэннем у паслоў не было прамых кантактаў з элітай краін, што прымалі. Хтосьці і зусім здрадзіў або вырашыў затаіцца.

Сіла волі і адданасць краіне вызначаюцца не на банкетах і дыпламатычных раўтах. Яны спазнаюцца ў баі. І Беларусі выпаў шанец праверыць на справе сваіх дыпламатаў. Паплылі і дэзерціравалі адзінкі, многія ціха сышлі ў эканоміку, не многія выявілі характар і ўзвысілі голас у абарону краіны.

Беларусь ужо пачала пераглядаць сваю дыпламатычную прысутнасць у свеце. Мінус там, дзе няма экспарту і інвестыцый, дзе рэжымы дазваляюць сабе хамства або выяўляюць агрэсію. Плюс там, дзе ёсць рэальная эканамічная цікавасць, ёсць грошы, і іх не абмяжоўваюць ультыматумамі і напышлівымі павучаннямі.

Як ілюстрацыя слоў Прэзідэнта - карлікавыя краіны Прыбалтыкі. Учынілі варварства з нашым флагам, адрэзалі сябе ад беларускіх грузаў і электраэнергіі. Эстонія дзівачыць з паслом. Палітычных сувязяў ужо няма. Эканамічныя альбо прабіваюць сабе дарогу самі без Вільнюса, Рыгі і Таліна, альбо руйнуюцца. І што мы страцілі?

Іншая справа - найбагацейшы рэгіён Персідскага заліва і ісламскага Магрыба. Карысныя выкапні, абаронная прамысловасць, АПК, будаўніцтва ў Мінску пад ключ цэлых кварталаў. А яшчэ медыцына, адукацыя, турызм. І ніводнага нават не грубіянскага, а не недалікатнага слова на адрас Беларусі. Чаго чакаюць нашы экспарцёры? Калі за руку прывядуць на сёння спусцелыя рынкі? Сяргей Цярэнцьеў - наш пасол у Егіпце, Амане і Судане - тлумачыць правілы гульні.

Яшчэ рыска ў карціну свету. Наіўна меркаваць, што Польшча і Прыбалтыка апамятаюцца заўтра або паслязаўтра. Іх рыхтуюць як таран для Расіі, а гэта доўгая ігра. Яшчэ і таму Беларусі патрэбна такая ж доўгая і разумная ігра на далёкіх, але блізкіх па духу і этыцы рынках.

Яркі прыклад таго, як мага працаваць на далёкім геаграфічна, але блізкім па духу дзякуючы асабістым кантактам Прэзідэнта рынку Кітая. Інвестыцыі, тэхналогіі касмічнага ўзроўню - ад штучнага інтэлекту і 5G да зялёнай энергетыкі і транспарту. Нядаўна падпісаны рэвалюцыйны па льготах указ аб падтрымцы індустрыяльнага парку, у Паднябеснай - рэжым максімальнага спрыяння беларускім таварам. Мінск і Пекін палітычна і эканамічна выходзяць з пандэміі падужэлымі. На зайздрасць шматлікім у Еўрасаюзе, хто ставіў на падзенне і Кітая, і Беларусі.

Галоўнае патрабаванне Прэзідэнта - нашы людзі не павінны адчуць на сабе агрэсію Захаду і санкцыі. Дыпламатам, якія на знешнім перыметры - аблічча краіны, час спыніць апраўдвацца, а дзе трэба - па-мужчынску адстойваць інтарэсы Беларусі. Напрыклад, як у сітуацыі з нападзеннем на дзяржаўны флаг у Латвіі, дзе правакацыяй кіраваў дробны клерк з амерыканскага пасольства рукамі мэра Рыгі.

Яркі прыклад ужо сучаснага неанацызму - стаўленне да бежанцаў. Спачатку ў натаўскай кааліцыі знішчылі палову Паўночнай Афрыкі, Афганістан і падпалілі Блізкі Усход. Потым у Германію запрасілі людзей, якія страцілі прытулак і надзею, разлічваючы на новых рабоў-гастарбайтараў. Далей, усвядоміўшы, што не "перавараць" у нацыянальным катле ўсе культуры Афрыкі і Усходу, апамяталіся і адгарадзіліся сценамі. А зараз яшчэ Беларусь вінаватая, што не фінансуе іх бяспеку.

Літва пайшла далей за ўсіх, цалкам паўтарыўшы практыку СС і "лясных братоў-карнікаў". Мала таго што для бежанцаў пабудавалі сапраўдныя канцлагеры, мала што катавалі голадам і труцілі газам за найменшае непадпарадкаванне, апошні выпадак на мяжы - гэта ўжо адкрыты садызм.

Літоўскі рэжым і яго найміты разлічваюць запалохаць бежанцаў і аднадзіць ад Еўрасаюза тэрорам. Але кожнае дзеянне мае адкладзены эфект. У адкрытых чатах Ірака, Афганістана, Сірыі і Лівіі ўжо абмяркоўваецца, як Літва адкажа за здзекаванні з мусульманскіх жанчын і дзяцей. Гэта інфармацыйная бомба. Мужчыны ў гэтых краінах ваююць дзясяткамі гадоў: калі помсціць за жанчын у Прыбалтыку прыедуць яны - чакай не проста міграцыйнай, а тэрарыстычнай вайны. Францыя з такім ужо сутыкнулася.

Толькі што ўзарваўся афганскі кацёл. Амерыканцы ўцяклі, Талібан наступае. Толькі першая хваля бежанцаў у ЕС з Сярэдняй Азіі, былых баевікоў, ацэньваецца ў 30 000 чалавек. Прыбалтыка і Польшча гатовыя да гэтага?

Ці будзе Беларусь ізноў утрымліваць бяспеку межаў Еўрасаюза за кошт свайго бюджэту? Не, гэтыя рэсурсы пойдуць у наш рэальны сектар, каб кампенсаваць шкоду ад санкцый. Замена камплектуючых ужо вядзецца для МАЗа, БелАЗа, маторнага на базе "Вялікага каменя" пад расійскія і кітайскія тэхналогіі. Пытанне толькі ў хуткасці дасягнення тэхналагічнага суверэнітэту.

Як рэагуе еўрапейскі бізнес на шаленства сваіх палітыкаў? За прагматызм гавораць лічбы. За паўгода - лепшае станоўчае сальда па тавараабароце з краінамі ЕС за 8 гадоў, рост беларускага экспарту на трэць. І гэта той самы Еўрасаюз, што бразгае санкцыямі. Бізнес галасуе доларамі і еўра за нармальныя адносіны з Беларуссю.

Роўна тая ж карціна з месцамі неразумным украінскім рэжымам. Адной рукой хапаюцца за санкцыі, каб дагадзіць Бруселю, другой нарошчваюць гандаль з Мінскам. Адным законам забараняюць сабе купляць беларускую электраэнергію, а праз тыдзень просяць дапамогі з яе дадатковымі пастаўкамі з-за аварый і стыхіі. Вар'яцкая палітыка на грані катастрофы.

Цікава, як рэагуе ўрад і МЗС на адкрытыя і жорсткія ацэнкі Прэзідэнта. Крытыку прымаюць, высновы па кадрах, прычым не толькі дыпламатычных, будуць зробленыя. Мужчынская размова, але інакш на вайне не бывае, трэба ведаць, з якімі надзейнымі і прафесійнымі людзьмі Беларусь увойдзе ў новую эпоху рэгіянальнага супрацьстаяння.

Ці вытрымаюць яны? Ці змогуць працаваць на папярэджанне крызісаў? Ініцыятыўна. Калі хочаце, гэтая вучоба паслоў - яшчэ і матывацыя на найбліжэйшыя гады. Выклік, які прыняты суверэннай краінай.

Яшчэ адзін вынік сённяшняга мазгавога штурму. Аптымізацыя пасольстваў будзе працаваць і ў бок павелічэння. Крытэрый адзін - эканамічны вынік. Ёсць тавараабарот, як з Кітаем, Індыяй, арабскім светам або Афрыкай, будуць і дадатковыя штаты супрацоўнікаў, і падтрымка з Мінска вялікім і пілотным праектам. Закрываючы сустрэчу, Прэзідэнт прапанаваў дыпламатам сфармуляваць новыя праекты і сваё бачанне развіцця ў рэгіёне адказнасці.

Вопыт падказвае, што менавіта з гэтай зваротнай сувязі з дыпламатычным корпусам вырасце новая геаграфія і ўтрыманне беларускай знешняй эканомікі і палітыкі.