Аляксандр Лукашэнка правёў нараду па інтэграцыйным супрацоўніцтве

Пытанні ўдзелу Беларусі ў інтэграцыйных структурах і супрацоўніцтва з еўрапейскімі арганізацыямі сёння абмяркоўвалі на нарадзе ў Прэзідэнта. Гэта і саюзнае будаўніцтва, і праблемы ў ЕАЭС, гандаль з краінамі СНД, а таксама адносіны з Еўрасаюзам і перспектывы ўступлення ў СГА. Можна сказаць, атрымаўся такі агульны зрэз рэалій інтэграцыі і дыялогу з нашымі партнёрамі. Такі аналіз усіх нюансаў стане асновай падрыхтоўкі да штогадовага паслання беларускаму народу і парламенту. Што да дыялогу па лініі Мінск-Масква, то Беларусь захоўвае прыхільнасць ідэі саюзнага будаўніцтва. Паралельна ідзе работа і па ўхіленні праблемных момантаў. І тут - галоўны прынцып - роўныя ўмовы і для грамадзян абедзвюх краін, і для суб'ектаў гаспадарання. Дарэчы, шматлікія эканамічныя пытанні саюзнага парадку дня - перанесены на пляцоўку ЕАЭС, дзе апошні час няма належнага прагрэсу. Не спрыяюць эфектыўнай рабоце і фэйкавыя ўкіды на расійскім медыйным полі. Таксама на нарадзе абмеркавалі і перспектывы эканамічнага развіцця платформы СНД, адносіны з Еўрасаюзам, НАТА і стан спраў у АДКБ. Усе падрабязнасці - у нашага палітычнага аглядальніка Андрэя Крывашэева.

Усход плюс Захад. Асноўны малюнак беларускай знешняй палітыкі і эканомікі ў асноўным вызначаны яшчэ два дзесяцігоддзі назад, і з таго часу кіраваўся зусім малаважна. Ды і тое ў асноўным у адказ на пасы саюзнікаў і партнёраў. У хакеі такую шчыльную і валявую гульню ад абароны, калі пяцёрка строга ідзе за малюнкам гульні, называюць "форчэкінг".

Дарэчы, Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін на лёдзе такое ўжо дэманстравалі і не раз. Але вось у рэальнай эканоміцы такой "зладжанасці" на жаль, няма. І ў саюзнай пары, і ў еўразійскай пяцёрцы - то аднаасобныя нафтагазавыя фінты, то "плавім лёд" нязграбным катаннем у доларавай зоне, то натыкаемся на інфармацыйныя ўкіды і "пракіды". Як сказаў бы класік, такі хакей нам не патрэбен. Хоць іншай каманды ў нас няма, ды і не трэба, мабыць.

Размова сёння працягвае серыю свайго роду "мазгавых штурмаў". Гэта падрыхтоўка да галоўнага паслання года - народа і парламента. Па традыцыі ў Авальнай зале гучыць канкрэтыка. Ніякіх каламутных фармулёвак і завоблачных абяцанняў. Выключна дакладны баланс - патрэбнасцяў і магчымасцяў. Напярэдадні на "Вялікай размове" ўжо разбіралі пенсіі, падтрымку прадпрымальнікаў і сферы культуры. Закранулі і знешнюю эканоміку. Для адкрытай краіны інтэграцыя і кааперацыя - гэта аснова. Тут як у хакеі можна, вядома, ненадоўга "ўзляцець" на класе "легіянераў", але без нацыянальнай школы - нацыянальных інтарэсаў пазіцыі не ўтрымаць.

Ідэальная формула знешняга гандлю прагучала на "Вялікай размове". 30 % - Расія, 30 - Еўрасаюз, яшчэ траціна - далёкая дуга дзяржаў ад Лацінскай Амерыкі да Аўстраліі. У "залатое сячэнне" пакуль укладваецца толькі наш тавараабарот з ЕС. Доля Расіі - 38 %. Больш эканомікі - больш спрэчных пытанняў. І галоўнае - роўнасць суб'ектаў і роўныя ўмовы. Дэкларацыі 21 год, але, на жаль, на практыцы яна цалкам не працавала ні дня. У 90-ыя кульгала палітыка (у Аляксандру Лукашэнку бачылі канкурэнта) у апошнія гадоў 15-ць - эканоміка. Хоць сама Беларусь ад прымата роўнасці і прыхільнасці Саюзу не адыходзіла ні словам, ні справай.

Прэзідэнт падкрэслівае, ініцыятыва абнаўлення інтэграцыі зыходзіць з Расіі, але мы да гэтага гатовы, і сумеснай рабоце над "саюзнай дзяржавай 2.0" не цураемся.

Работа над дагаворам, напэўна, ішла б хутчэй, калі б яе не перакладалі на прэзідэнтаў (у Сочы, напрыклад) і публічных экспертаў з журналістамі. Апошнія, хутчэй, за прыгожае слоўца, чым за агульную справу. Створаная двухбаковая група не сабралася яшчэ ні разу! Прычым яе беларуская частка абсалютна гатова да дыялогу.

Пакуль, на жаль, актыўныя выключна журналісты і графаманы. Шум вакол дагавора, падняты ў прэсе, мяжуе з істэрыкай і напрамую шкодзіць саюзнаму будаўніцтву. Свежы прыклад - "Вялікая размова з Прэзідэнтам". Здавалася б, лідар па палічках расклаў кожны факт і прэтэнзію Масквы. Акунуў у гісторыю і атмасферу дыялогу на вышэйшым узроўні. Больш адкрыта - немагчыма. Але, і тут знайшлося месца спекуляцыям, Прэзідэнт прыводзіць толькі самыя адыёзныя фэйкі.

Як спрацаваў фэйк аб рублі. Шэраг нашых парталаў, як гавораць у Сетцы, "накінулі на вентылятар" - гучныя загалоўкі без кантэксту. У Расіі праціўнікі саюза падхапілі, падправілі і абрынулі лавінай на галовы карыстальнікаў. На першакрыніцу схадзілі сотні, аб увядзенні расійскага або адзінага рубля загаварылі сотні тысяч. Так што ў выніку прэс-сакратар Прэзідэнта Расіі і Дзярждума змушаныя былі каментаваць.

Спецыяльна робяцца ўкіды, спецыяльна няправільна выказванні інтэрпрэтуюцца, для таго, каб насупраць нашы народы паспрабаваць пасварыць і для таго, каб мы не знайшлі агульнай мовы. Тыя, хто сёння спекулююць на пытаннях суверэнітэту, зноў жа тыя, хто сёння менш за ўсё зацікаўленыя ў тым, каб Беларусь захавала свой суверэнітэт".

З феноменам загалоўкаў варта папрацаваць у Беларусі - аб гэтым і на "Вялікай размове" гаварылі. Але вопытныя журналісты ў Расіі, хто ўзяў на сябе работу ўглыбіцца ў сутнасць дыскусіі, і так абаранілі гонар прафесіі. Напрыклад, Віталь Траццякоў у "Фэйсбуку" грунтоўна прааналізаваў магчымы саюзны рубель. Пазначыўшы тыя ж падводныя камяні, што і Мінск: недавер да фінансістаў, валюта як вяршыня інтэграцыі і магчымую неабароненасць аднаго з саюзнікаў.

Як доказ разумных сумненняў - няпоўны пераход нават у гандлі на расійскі рубель. На Беларусь перакладваюць курсавыя розніцы, дэманструючы недавер да ўласнай валюты.

Яшчэ адзін прыклад вырванай з кантэксту і перакручанай фразы. Парталы, графаманы і нават паважаныя рэдакцыі хайпанулі на загалоўку пра аб'яднанне. Хаця размова ішла аб паглынанні, цяжка пераблытаць, а некаторыя рэсурсы ўсё ж далі поўную цытату, але перадапошнім радком. Бізнес, нічога асабістага і… саюзнага.

Вельмі складана прасоўваецца не толькі саюзная, але і еўразійская інтэграцыя. Гэта можна растлумачыць, калі Саюзная дзяржава як лакаматыў часам не адчувае пад сабой надзейных рэек дагавораў, пагадненняў і роўных умоў, то як складу ЕАЭС набраць ход? "Стоп-кран", вядома, ніхто з палітыкаў не рване - рэпутацыйныя страты вельмі вялікія, але аб свядомым тармажэнні эксперты гавораць усё часцей.

Плюс да палітызацыі эгаізм эліт. У любым пагадненні заўсёды можна знайсці адчувальную пазіцыю і адкласці да лепшых часоў. На сваёй кішэні такія выняцці адчуе і грамадства, і заказчык "агаворкі". Толькі першыя страцяць, а чарговы латыфундыст, чыноўнік або прамыслова-фінансавая група набудзе.

Шырэй за еўразійскі праект наша постсавецкая Садружнасць Незалежных. Летась беларускі экспарт у СНД (без уліку Расіі) вырас на чвэрць, прычым у лідарах росту Украіна – уплывае рэпутацыя Мінска і эканамічны разрыў Кіева з Масквой. Наступны крок - зона свабоднага гандлю паслугамі. Што гэта значыць для нашага IT-сектара, лагістыкі і грузаперавозак тлумачыць не варта. Асабліва, калі атрымаецца падключыць Украіну і Грузію.

У абарончым саюзе АДКБ свая анамалія. Суседзі пагражаюць новымі ўзбраеннямі, прахам ідуць дагаворы, што паўстагоддзя стрымлівалі свет ад вайны, а ў нашага "шчыта" нават генеральнага сакратара няма.

Як нас пасля гэтага будуць успрымаць у НАТА? Альянсу нават падзяляць нас не трэба, каб прасоўваць свае інтарэсы.

Заходняе крыло беларускай знешняй палітыкі і эканомікі - Еўрапейскі саюз. Па лічбах нядрэнна балансуем сваё развіццё. Растуць інвестыцыі, гандаль і палітычны дыялог. Як прыклад - рэкордныя пагадненні з Еўрапейскімі банкамі: інвестыцыйным і рэканструкцыі і развіцця.

Па лініі апошняга аб'ём аперацый перавысіў 360 мільёнаў еўра, прычым гэта недарагія грошы і ўкладваюцца яны ў сацыяльна значныя будоўлі.

Галоўны аргумент на карысць заходняга вектару - не спроба адвярнуцца ад Расіі, як пішуць асобныя злоснікі, а банальная арыфметыка. Акрамя канкурэнтнага і агрэсіўнага рынку ЕС цяжка знайсці плацежаздольны попыт і валюту, каб разлічыцца за расійскі імпарт. Дысбаланс каласальны - 10 мільярдаў долараў. Спробы Беларусі зарабіць у самой Расіі і пакінуць грошы ў саюзнай эканоміцы, сваім людзям перыядычна тарпедуюцца нацыянальным эгаізмам. Пры гэтым "папяровыя пернікі" 10 мільярдаў не пакрыюць.

Незалежныя эксперты правялі ўласныя падлікі гандлёвага балансу. Мяркуючы па лічбах, усяго тры пазіцыі - свабодны рынак прадуктаў харчавання, роўныя ўмовы ў дзяржзакупках і агралізінгу з роўнай кампенсацыяй утылізацыйнага збору плюс аднолькавыя ўмовы для грузаперавозчыкаў маглі б на траціну скараціць наш гандлёвы мінус з Расіяй. Прычым гэта выгадна і самой усходняй саюзніцы. Не раз было сказана: эканоміка сумесная, да 40 мільёнаў расіян, уключаючы сем'і, у ёй задзейнічаныя, кожны рубель сюды - гэта рубель у іх развіццё, г.з. сапраўдны саюзны рубель, а не журналісцкія фэйкі.

Ва ўрадзе бачаць яшчэ адну магчымасць скараціць дэфіцыт гандлёвага балансу - у тэрмін увесці атамную станцыю і правесці новую электрыфікацыю ў краіне: ад прамысловых катлоў да гарадскіх электробусаў.

Падтрымаць беларускі экспарт на Захад або як мінімум абараніць ад надуманага пратэкцыянізму, на думку шэрагу экспертаў, магло б уступленне Беларусі ў Сусветную гандлёвую арганізацыю. Але толькі калі Мінск абароніць разумны пераходны перыяд і пераканае яшчэ 6 краін - ЗША, Канаду, ЕС, Аўстралію, Бразілію і Украіну - скласці некабальныя пагадненні. Прэзідэнт ад урада патрабуе менавіта такія выкладкі, СГА дзеля СГА лідар не падпіша.

У запаволенні эканамічнай размарозкі адносін з ЕС Беларусь не зацікаўленая. Паводле звестак МЗС, гатовыя хоць сёння падпісаць прыярытэты партнёрства і візавыя паслабленні. Тым больш што Беларусь для грамадзян ЕС тэрмінам на месяц мы ўжо фактычна адкрылі - жэст добрай волі. Паўзу з адказам міністр тлумачыць так.

Карціна знешніх інтарэсаў і сувязяў Беларусі была б няпоўнай без НАТА. Так, у рыторыцы мы часта выступаем антаганістамі. Так, Беларусь супраць новай мілітарызацыі ў Еўропе. Але па-паўночнаму халодна і прагматычна - без Паўночнаатлантычнага альянсу сёння міру ў вялікай Еўразіі дабіцца нельга. І афіцыйны Мінск гэта ўлічвае.

Вынікі сённяшняга дэталёвага абмеркавання лягуць у аснову нашых перагаворных пазіцый на Захадзе і Усходзе. Плюс, як было сказана Прэзідэнтам, стануць важнай часткай Штогадовага паслання народу і парламенту. І гэта сімвалічна, калі ўлічыць, чые інтарэсы мы выяўляем на знешняй арэне.